Pustelnia na Mount Alvernia

Cat Island to wyspa inna niż reszta Bahamów. Nie ma tu kasyn, wielkich hoteli ani tłumów. Jest za to duchowość i historia obeah (lokalnej magii). W tym mistycznym krajobrazie dominuje wzniesienie, które oficjalnie nazywa się Como Hill, ale powszechnie znane jest jako Mount Alvernia. Z wysokością 63 metrów n.p.m. jest to najwyższy punkt całego archipelagu. Na jego szczycie nie stoi jednak wieża radarowa ani punkt widokowy, lecz budowla, która wygląda, jakby została przeniesiona żywcem z XIV-wiecznej Umbrii lub Toskanii. The Hermitage (Pustelnia) to miniaturowy klasztor, w całości zbudowany z kamienia, z dzwonnicą, kaplicą i celą mieszkalną.

Twórcą tego niezwykłego obiektu był John Hawes, znany jako Ojciec Jerome. Był to człowiek renesansu – architekt, rzeźbiarz, anglikański duchowny, który przeszedł na katolicyzm, a wreszcie franciszkański pustelnik. Przybył na Bahamy, by budować kościoły po zniszczeniach huraganu, ale na Cat Island znalazł swoje miejsce ostatecznego spoczynku. Pustelnia nie jest tylko budynkiem; jest teologicznym traktatem zapisanym w wapieniu, manifestem ubóstwa i pokory. Wszystko tutaj jest małe, ciasne i surowe, zmuszając odwiedzającego do pochylenia głowy i konfrontacji z własną małością wobec Boga i natury.

W tym artykule przyjrzymy się architekturze Pustelni, która łączy styl romański z lokalnymi materiałami. Zbadamy biografię Ojca Jerome'a – postaci, która wpisując się w nurt pustelniczej historii religii i architektury, odcisnęła piętno na krajobrazie Bahamów i Australii Zachodniej (gdzie również budował). Wejdziemy po wykutych w skale stacjach Drogi Krzyżowej, by zrozumieć, dlaczego to miejsce jest uważane za jedno z najświętszych na Karaibach.

Fakty w pigułce: The Hermitage

• Lokalizacja: Mount Alvernia (Como Hill), New Bight, Cat Island.
• Wysokość szczytu: 63 m n.p.m. (206 stóp).
• Budowniczy: Monsignor John Hawes (Ojciec Jerome).
• Data budowy: 1939-1940.
• Styl: "Celtic-Mediterranean" (surowy kamień).

Architekt Skromności: Ojciec Jerome

John Hawes (1876-1956) był postacią nietuzinkową. Urodzony w Anglii, wykształcony na architekta, poczuł powołanie zakonne. Jego życie było ciągłą podróżą – od anglikańskiego misjonarza na Bahamach, przez "włóczęgę bożego" w Rzymie (gdzie przeszedł na katolicyzm), po budowniczego katedr w Australii na odludziu (Mullewa). W 1939 roku, czując zbliżającą się starość, postanowił wrócić na Bahamy, by spędzić ostatnie lata jako pustelnik. Wybrał Cat Island ze względu na jej izolację i ubóstwo.

Ojciec Jerome nie zatrudnił ekipy budowlanej. Pustelnię wzniósł niemal własnoręcznie, z pomocą kilku lokalnych mieszkańców, których uczył kamieniarstwa. Używał kamienia wydobywanego na miejscu, co sprawia, że budynek idealnie stapia się z górą. Jego filozofia architektoniczna opierała się na "szczerości materiału" – żadnych tynków, żadnych ozdobników, tylko naga skała i zaprawa. Pustelnia jest celowo zminiaturyzowana. Drzwi są niskie, korytarze wąskie, a cela mieszkalna ma wymiary zaledwie pozwalające na wstawienie pryczy i klęcznika. Miało to na celu umartwienie ciała i skupienie ducha.

Droga na Szczyt: Via Dolorosa

Dostęp do Pustelni prowadzi przez stromą ścieżkę wykutą w skale. Ojciec Jerome zaprojektował ją jako Drogę Krzyżową. Czternaście stacji to kamienne płaskorzeźby lub proste krzyże umieszczone w niszach skalnych wzdłuż podejścia. Wspinaczka w tropikalnym upale jest fizycznym wyzwaniem, co nadaje wizycie charakter pielgrzymki. Każdy krok w górę ma symbolizować odrywanie się od spraw doczesnych.

Na szczycie, oprócz samej Pustelni, znajduje się dzwonnica. Ojciec Jerome dzwonił w dzwon (ręcznie odlewany) na Anioł Pański, a dźwięk niósł się po całej dolinie, wyznaczając rytm dnia dla mieszkańców New Bight. Z tarasu widokowego roztacza się panorama 360 stopni – widać turkusowy ocean na zachodzie i granatowy Atlantyk na wschodzie. Jest to jedyne miejsce na Bahamach, z którego można zobaczyć tak rozległy horyzont, co w płaskim kraju ma wymiar niemal metafizyczny.

Życie Pustelnika i Dziedzictwo

Ojciec Jerome spędził w Pustelni 17 lat. Żył w skrajnym ubóstwie, jedząc to, co przynieśli mu mieszkańcy lub co sam wyhodował w małym ogródku skalnym. Mimo izolacji, nie był odcięty od świata. Projektował kościoły dla innych wysp (m.in. katedrę św. Franciszka Ksawerego w Nassau i kościoły na Long Island), kreśląc plany przy świetle lampy naftowej w swojej celi. Stał się lokalnym świętym za życia, doradcą i lekarzem dusz.

Zmarł w 1956 roku i zgodnie z jego życzeniem został pochowany w jaskini pod Pustelnią, bez trumny, ubrany w habit, zasypany piaskiem i węglem drzewnym. Miejsce jego pochówku jest proste, oznaczone drewnianym krzyżem. Pustelnia po jego śmierci opustoszała, ale jest utrzymywana przez lokalną parafię i diecezję. Nie została zamieniona w muzeum biletowane – jest otwarta dla każdego, kto zada sobie trud wspinaczki. Wnętrze wciąż nosi ślady obecności Jerome'a: proste meble, ołtarz, napisy na ścianach.

Wnioski z Dochodzenia

Pustelnia na Mount Alvernia to antyteza współczesnych Bahamów. W kraju kojarzonym z hedonizmem i luksusem, jest to pomnik ascezy. Architektura tego miejsca jest dowodem na to, że wielkość nie zależy od skali. Ten maleńki budynek ma w sobie więcej monumentalizmu niż niejeden wieżowiec. Jest to lekcja pokory i harmonii z krajobrazem.

Dla odwiedzających jest to miejsce wyciszenia. Wiatr wiejący na szczycie i surowość kamienia tworzą atmosferę, która skłania do refleksji, niezależnie od wyznania. Ojciec Jerome udowodnił, że można stworzyć sacrum z niczego – z kawałka skały i determinacji ducha. Jego dzieło trwa, opierając się huraganom, jako kamienny palec wskazujący niebo nad płaskim archipelagiem.

Bibliografia

• Anson, P.F., "The Hermit of Cat Island: The Life of Fra Jerome Hawes", P.J. Kenedy & Sons, 1957.
• Taylor, J.J., "Between Devotion and Design: The Architecture of John Cyril Hawes", University of Western Australia Press, 2000.
• Oficjalne archiwum Diecezji Nassau (plany i listy Ojca Jerome'a).